Διαβάστε 2015-03-26 934 0

Ναι στη ζάχαρη, όχι στα ενδιάμεσα γεύματα, το κρασί να συνοδεύεται με κίτρινο τυρί... Ενας χρήσιμος οδηγός διατροφής για να προστατέψουμε τα δόντια μας

Γιατί η υγιεινή διατροφή είναι σημαντική για τη στοματική υγεία μου;
Κάθε φορά που τρώμε ή πίνουμε κάτι που περιέχει ζάχαρη, τα δόντια μας δέχονται επίθεση οξέων για περίπου μία ώρα. Αυτό συμβαίνει διότι η ζάχαρη αντιδρά με τα βακτηρίδια της πλάκας (κολλώδες φιλμ πάνω στα δόντια) και παράγει βλαβερά βακτηρίδια. Οπότε είναι σημαντικό να καταναλώνουμε σακχαρώδη τρόφιμα και ποτά στα κυρίως γεύματα της ημέρας, για να περιορίζουμε τον χρόνο επίθεσης που δέχονται τα δόντια μας από τα οξέα.
Τα όξινα τρόφιμα και ποτά θεωρούνται εξίσου βλαβερά. Τα οξέα επιτίθενται στο σμάλτο των δοντιών και το διαβρώνουν, με αποτέλεσμα να αποκαλύπτεται κατά τόπους η οδοντίνη η οποία βρίσκεται κάτω από την αδαμαντίνη (σμάλτο). Όταν συμβαίνει αυτό, τα δόντια μας γίνονται ευαίσθητα και αντιαισθητικά.
Επίσης, μια διατροφή πλούσια σε βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και φρέσκα φρούτα και λαχανικά βοηθά να αποφύγουμε τις ασθένειες των ούλων. Οι τελευταίες μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια των δοντιών και κακή αναπνοή.

Τι είναι η τερηδόνα;
Η τερηδόνα είναι μια ασθένεια που καταστρέφει τους σκληρούς ιστούς των δοντιών και οδηγεί στην επείγουσα ανάγκη για σφραγίσματα ή ακόμα και εξαγωγές. Η διαδικασία φθοράς που προκαλεί την τερηδόνα ενεργοποιείται όταν η ζάχαρη αντιδρά με τα βακτηρίδια της οδοντικής πλάκας. Από την αντίδραση προκύπτουν οξέα τα οποία επιτίθενται στα δόντια και καταστρέφουν το σμάλτο. Όταν αυτό γίνεται επαναλαμβανόμενα, το σμάλτο διαβρώνεται. Το ορατό αποτέλεσμα της διάβρωσης είναι ο σχηματισμός τρύπας μέσα από την οποία αποκαλύπτεται η οδοντίνη (το υλικό του δοντιού που βρίσκεται κάτω από το σμάλτο). Σε αυτές τις περιπτώσεις η κατάσταση της τερηδόνας επιδεινώνεται ταχύτερα.

Ποια τρόφιμα προκαλούν τερηδόνα;
Όλα τα σάκχαρα μπορούν να προκαλέσουν φθορά και αυτά περιέχονται σε πολύ περισσότερα τρόφιμα απ΄ότι υποψιαζόμαστε. Να θυμάστε ότι στις συσκευασίες τροφίμων τα περισσότερα συστατικά που καταλήγουν σε «-όζη» είναι σάκχαρα (π.χ. σακχαρόζη, φρουκτόζη, γλυκόζη κτλ.) Αυτά τα σάκχαρα βλάπτουν τα δόντια.
Πολλά μεταποιημένα τρόφιμα φυτικής ή ζωικής προέλευσης περιέχουν σάκχαρα. Μάλιστα όσο πιο ψηλά αναγράφονται τα σάκχαρα στη λίστα των συστατικών στη συσκευασία, τόσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητά τους σε αυτά. Άρα μην παραλείπετε να διαβάζετε τα συστατικά στις συσκευασίες των προϊόντων που αγοράζετε.
Η φράση «χωρίς προσθήκη ζάχαρης» δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη πως το συγκεκριμένο προϊόν δεν περιέχει ζάχαρη. Σημαίνει απλώς ότι δεν έχει προστεθεί κατά τη μεταποίησή του επιπλέον ζάχαρη. Αυτά τα προϊόντα περιέχουν συνήθως σάκχαρα με την ονομασία που προαναφέραμε (λέξεις που καταλήγουν σε «-οζη»). Επίσης σε πολλές περιπτώσεις τα σάκχαρα αναφέρονται ως «υδατάνθρακες».

Μπορούν τα τρόφιμα και τα ποτά να προκαλέσουν οδοντική διάβρωση;
Τα όξινα τρόφιμα και ποτά μπορούν να προκαλέσουν διάβρωση ‒ δηλαδή, σταδιακή αποσύνθεση του οδοντικού σμάλτου. Στη λίστα που ακολουθεί αναφέρεται ο δείκτης οξύτητας pH ορισμένων τροφίμων και ποτών. Όσο χαμηλότερος είναι ο δείκτης, τόσο πιο όξινο είναι το προϊόν. Αν ο δείκτης ενός τροφίμου είναι μικρότερος του pH 5,5, τότε αυτό προκαλεί διάβρωση. Αντίθετα τα αλκάλια έχουν υψηλό δείκτη pH και εξουδετερώνουν τις όξινες αντιδράσεις των σακχάρων. Ο δείκτης pH 7 ισορροπεί ανάμεσα στα οξέα και στα αλκάλια. 
•μεταλλικό νερό (βρύσης) pH 7,6
•γάλα pH 6,9
•κασέρι pH 5,7
•κεφαλοτύρι pH 5,1
•τυρί φέτα pH 4,1
•μπύρα λάγκερ pH 4,4
•κόκκινο κρασί pH 2,5
•λευκό κρασί pH 3,5
•χυμός πορτοκάλι pH 3,8
•γκρέιπφρουτ pH 3,3
•πίκλες pH 3,2
•ανθρακούχα αναψυκτικά pH 2,5
•ξύδι pH 2,0

Μπορώ να τρώω σνακ;
Είναι καλύτερο για τα δόντια και τη σωματική υγεία μας να τρώμε 3 γεύματα την ημέρα αντί για 7 έως 10 σνακ. Αν χρειάζεστε κάποια σνακ μέσα στην ημέρα προτιμήστε εκείνα που δεν περιέχουν ζάχαρη. Όσον αφορά τα φρούτα, να γνωρίζετε ότι περιέχουν οξέα τα οποία μπορούν να διαβρώσουν τα δόντια, ωστόσο αυτά προκαλούν φθορά μόνο αν καταναλώνονται σε πολύ μεγάλες ποσότητες. Επίσης προσοχή στα αποξηραμένα φρούτα διότι περιέχουν πολλή ζάχαρη και κολλάνε στα δόντια.
Αν συνηθίζετε να τρώτε φρούτα σαν σνακ προσπαθήστε να τα συνδυάσετε με κάτι αλκαλικό π.χ. τυρί. Γενικά πάντως τα αλμυρά σνακ είναι προτιμότερα. Ακολουθούν μερικές προτάσεις τροφίμων που δεν βλάπτουν τα δόντια ως ενδιάμεσα γεύματα:
•τυρί
•ωμά λαχανικά
•ξηροί καρποί
•κριτσίνια.

Μπορώ να τρώω γλυκά;
Αυτό που πρέπει να θυμάστε είναι, όχι η ποσότητα αλλά, η συχνότητα με την οποία καταναλώνετε γλυκά τρόφιμα ή ποτά. Τα γλυκά επιτρέπονται αλλά είναι σημαντικό να περιορίζονται στα κυρίως γεύματα.
Για να περιορίσετε τον κίνδυνο τερηδόνας περιορίστε τη συχνότητα που καταναλώνετε σακχαρώδη τρόφιμα και ποτά αντικαθιστώντας τα με ανάλογα «χωρίς ζάχαρη». Γλυκά, ζαχαρωτά και τσίχλες που περιέχουν τη φυτική γλυκαντική ουσία Ξυλιτόλη μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο τερηδόνας.
Βεβαίως ας μην ξεχνάμε ότι τα γλυκά τρόφιμα και ποτά βλάπτουν όχι μόνο τα δόντια αλλά και τη σωματική υγεία, αφού προκαλούν προβλήματα όπως η παχυσαρκία και οι καρδιοπάθειες. 

Τι πρέπει να πίνω;
Το νερό βρύσης και το γάλα είναι καλές επιλογές. Ιδανικά για τα δόντια, η κατανάλωση φρουτοχυμών, πρέπει να γίνεται στη διάρκεια των κυρίως γευμάτων. Αν πίνετε χυμούς ανάμεσα στα γεύματα προσπαθήστε να τους διαλύετε με νερό.
Οι συμπυκνωμένοι χυμοί φρούτων χωρίς ζάχαρη είναι η ασφαλέστερη εναλλακτική για το νερό και το γάλα. Ενδείκνυται η αναλογία διάλυσης 1/10 συμπυκνωμένου χυμού προς 9/10 νερό. Ορισμένα αναψυκτικά περιέχουν γλυκαντικά που βλάπτουν τα παιδικά δόντια ‒ αν έχετε μικρά παιδιά ρωτήστε τον οδοντίατρό σας.
Επίσης τα ανθρακούχα ποτά αυξάνουν τον κίνδυνο για τερηδόνα. Η ζάχαρη μπορεί να προκαλέσει διάβρωση και τα οξέα ‒τόσο στα κανονικά όσο και στα διαίτης ποτά‒ φθείρουν το σμάλτο. Ο κίνδυνος μάλιστα είναι μεγαλύτερος όταν η κατανάλωση τέτοιων ποτών γίνεται ανάμεσα στα γεύματα.

Πρέπει να βουρτσίζω τα δόντια μου μετά από κάθε γεύμα;
Είναι σημαντικό να βουρτσίζουμε κάθε βράδυ τα δόντια μας λίγο προτού πάμε για ύπνο και τουλάχιστον άλλη μια φορά μέσα στην ημέρα. Πάντα με οδοντόκρεμα που περιέχει φθόριο.
Η κατανάλωση τροφίμων και ποτών που περιέχουν ζάχαρη και οξέα, αδυνατίζουν πρόσκαιρα το σμάλτο των δοντιών. Αν λοιπόν βουρτσίσουμε τα δόντια αμέσως μετά το φαγητό είναι πιθανό να τα γδάρουμε… Καλύτερα το βούρτσισμα να γίνεται μία ώρα μετά το γεύμα.
Πάντως είναι πολύ βασικό να βουρτσίζουμε τα δόντια μας προτού πέσουμε στο κρεβάτι το βράδυ. Αυτό γιατί κατά τη διάρκεια της νύχτας μειώνεται η παραγωγή σάλιου στο στόμα. Έτσι τα δόντια στερούνται το φυσικό καθαριστικό τους και κινδυνεύουν να εμφανίσουν τερηδόνα.

Η τσίχλα βοηθάει;
Η τσίχλα βοηθάει να παράγουμε περισσότερο σάλιο ‒ σημειωτέον ότι το σάλιο εξουδετερώνει σε μεγάλο βαθμό τα οξέα του στόματος μετά το φαγητό και το ποτό. Είναι αποδεδειγμένο ότι το μάσημα τσίχλας μετά το γεύμα βοηθάει στην προστασία από την τερηδόνα. Ωστόσο είναι σημαντικό να μασάμε μόνο τσίχλες χωρίς ζάχαρη ‒ οι κανονικές τσίχλες περιέχουν ζάχαρη οπότε μπορεί να προκαλέσουν φθορά στα δόντια.